Prof. Dr. Nilgün TurhanPROF. DR. NİLGÜN TURHANMENÜ+90551 971 4042
Jinekoloji

Polikistik Over Sendromu

Polikistik Over Sendromu

Polikistik Over Sendromu Nedir?

Kadınlarda adet düzensizliği ve tüylenmede artış gibi şikayetlerle kendini gösteren “polikistik over sendromu” doğurganlık dönemindeki kadınlarda en sık karşılaşılan hormonal bozukluk. Polikistik over sendromu buluğ çağından yaşamın geç dönemlerinde kadar sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Kadınların yüzde 6-8’inde yani başka bir deyişle her 12-15 kadından birinde polikistik over sendromu görülmekte. Kadınlar en çok adet düzensizliği, tüylenmede artış, sivilceler veya gebe kalamama şikayetleri ile bize başvuruyor.

Bu hastalığın çok önemli bir metabolik tarafı var, şeker hastalığında olduğu gibi insulin etkisine karşı direnç oluyor. Araştırmalara göre polikistik overli hastaların yüzde 40’ında gizli şeker, yüzde 10’unda  aşikar şeker hastalığı var. Neredeyse polikistik over sendromu olan iki hastadan birinde şeker dengesizliği görülüyor. Buluğ çağında da diabet görülme sıklığı erişkinlerinkine eş değer. İnsulin direnci kilo fazlalığı ile birlikte yumurtalıkta hormon üretimini bozarak adet düzensizlikleri ve yumurtlama problemlerine yol açarak kadında kısırlık nedeni olabiliyor.

Polikistik Over Sendromunun Neden Olduğu Hastalıklar

Polikistik over sendromunun uzun dönemde sebep olduğu sağlık problemleri ise kalp-damar hastalıkları riskinde artış, gebelikte yol açtığı problemler ve kanserler. İleri yaşlarda kadınlarda artan kalp damar hastalıkları riskinin nedeni insulin direnci ile ortaya çıkan endotel denilen damar iç duvarında işlev bozuklukları, mikroalbüminüri, enflamasyon ve ateroskerotik faktörler, diabet ve dislipidemidir.  İleri yaşlarda rahim iç duvarı olan endometrium kanseri riski artmakta. Yumurtalık kanseri riski özellikle hiç doğum kontrol hapı kullanmışlarda daha fazla olmak üzere 2.5 kat daha fazla. Meme kanseri riskinde artış görülmüyor. Polikistik over sendromunun tek faydalı yönü osteoporoza karşı koruyabilmesi.

Polikistik over sendromu olan kadınlara düzenli yıllık muayenelerini yaptırmalarını ve kilolarına dikkat etmelerini öneriyoruz.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) kadınlardaki önemli bir yumurtlama problemi, toplumdaki her 5 kadından birinde görülebiliyor. Bunun için kadınların her yıl düzenli olarak jinekolojik muayenelerini yaptırmaları gerekiyor.

Polikistik Over Sendromu Nasıl Oluşur?

Kadın vücudunda bulunan iki adet yumurtalıktan bir adet döneminde döllenmeye uygun bir olgun yumurta gelişir. Polikistik Over Sendromunda ise birçok yumurta aynı anda olgunlaşmaya başlar ancak bunu başaramazlar. Sonuçta çok sayıda yumurta vardır ama bunların hiç biri gelişip döllenme yeteneği kazanamazlar.

Ultrason muayenesinde ise yumurtalıklar, içerisinde gelişmemiş yumurtalar bulunan çok sayıda kesecik yani küçük kistler şeklinde görülür.

Polikistik Over Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Polikistik over sendromu kendini, düzenli yumurtlama olmaması ve buna bağlı olarak adet düzensizliği ve vücutta erkeklik hormonunun artmasının getirdiği bazı sonuçlarla gösterir. Erkeklik hormonunun fazlalığına bağlı olarak da deri yağlanır ve sivilceler oluşur, vücutta erkeksi tüylenme denilen dudakların üst kısmında ve çenede tüylenme gözlenir. İleri aşamalarda ise göğsün ortasında, çevresinde ve karnın alt kısmı ile bacakların diz üstü kısımlarında tüylenme ortaya çıkar.

Hastalık Her Kadında Belirtiler Aynı Mıdır?

Polikistik over sendromunda belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebiliyor. Yani her polikistik over hastasında adet düzensizliği veya kıllanma görülmeyebilir. Yılda iki üç kez adet gören polikistik over sendromlu hasta olabildiği gibi yılda on defa adet gören hastalar da olabilir.

Polikistik Over Sendromu Tanısı

Kanda hormon ölçümleri yapıldığında LH (Luteinizan Hormon) ve erkeklik hormonları (testosteron, DHEAS) yükselmiştir. Beyindeki hipofiz bölümünden salgılanan ve yumurtalık hormon üretimini düzenleyen, FSH ve LH hormonları arasındaki denge bozulmuştur. Bunun sonucu olarak yumurtalık hormon üretiminde anormal sapmalar ve yumurtlamada problemler oluşmaktadır.

Erkeklik hormonu yüksekliğine bağlı olarak vücutta (özellikle yüzde, göğüslerde, göbek etrafında ve bacaklarda) erkek tipi tüylenme artışı olurken bazen köşelerde açılma şeklinde erkek tipi saç dökülmesi (lokal alopesi) de izlenmektedir.

Polikistik Over Sendromu Tedavisi İstanbul

Polikistik over sendromu yaşayan kadınlar genellikle kıllanma, sivilcelenme, adet düzensizlikleri veya çocuk sahibi olamadıkları için hekime başvuruyor. Tedavi ise kadının bebek sahibi olmak isteyip istememesine göre şekilleniyor ve basamak tedavisi adı verilen adım adım gidilen bir tedavi şeması izleniyor.

Hasta çocuk istemiyorsa öncelikle adet düzenini sağlamak önemli. Uzun süreli adet görmeyen bu kadınlarda östrojen tek başına rahim içine etki etmeye başlıyor ve sonuçta rahim kanseri riskini artıyor. İkinci nokta, tüylenmeyi tedavi etmek, bunun için antiandrojenler kullanılıyor. Androjen düzeylerini en iyi düşüren ilaç doğum kontrol hapları. Bu sayede hem adet düzeni sağlanabiliyor, hem de tüylenme ve rahim kanseri riski azaltılıyor azaltılabiliyor.

Üçüncü nokta ise, insülin direncine bağlı olarak oluşan kilo sorununu dengeye sokmak. Hastada insülin direnci saptanmış ise bu direnci azaltan ilaçların kullanılması, karbonhidrattan yoksun diyet ve egzersiz kombinasyonu en faydalı tedavi.

Polikistik Over Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Üreme dönemindeki kadınların yaklaşık ’unda görülen polikistik over sendromu en sık yaşanan hormonal bozukluklar arasında yer almaktadır. Genellikle adet düzensizliği ve tüylenme belirtileri ile birlikte açığa çıkan polistik over sendromu aynı zamanda akne ve kilo artışına da neden olabilmektedir.

Polikistik over sendromuna birçok etmen neden olabilmektedir. Bu nedenler kısaca şu şekildedir; İnsülin direnci, kadınlarda yumurtalıklarda normalden daha fazla androjen hormonu salgılanmasına neden olmaktadır. Genetik faktörler; annesinde polikistik over sendromu görülen kişilerde görülme sıklığı daha fazladır. Anne karnındayken androjen hormonuna fazla maruz kalma gibi durumlarda polikistik over sendromu açığa çıkabilmektedir.

Polikistik over sendromu ergenlik döneminde adet düzensizliği belirtisi gösterirken ileri dönemde obezite, kısırlık, akne ve erkek tipi kıllanma ile açığa çıkmaktadır. Bu belirtiler gözlemleniyorsa mutlaka bir doktora başvurulmalıdır. Polikistik over sendromu mutlaka tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Gerekli tedavi uygulanmadığı sürece Tip 2 Diyabet, uyku apnesi, anormal kanamalar, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, metabolik sendrom ve rahim kanseri gibi problemlere de neden olmaktadır.

Polikistik Over Sendromu ve Adet Döngüsü

Polikistik over sendromu adet görememe ve kıllanma belirtileri ile doktora başvurulduğunda tanısı konulabilmektedir. Tanı yöntemleri; adet dönemlerinin, boy kilo ölçümünün ve hastalık öyküsünün değerlendirilmesi ile birlikte jinekolojik muayene ve birtakım kan testleridir. Aynı zamanda ultrason ile kistlerin sayısı ve boyutları ile birlikte rahim içi kalınlığı da ölçülebilmektedir. Böylece kişiye uygun en sağlıklı tedavi yöntemi planlanabilmektedir.

Tedavi süreci; adetlerin doğum kontrol hapları ve progesteron hormonu takviyesi ile düzenlenmesi, Tip 2 Diyabet oluşumunu önleyici ilaç desteği ve aşırı tüy oluşumunu azaltma amaçlı uygulamalardan oluşmaktadır. Polikistik over sendromunda uygulanan tedavilere rağmen gebelik görülemiyorsa cerrahi müdahale gerekebilmektedir. Polikistik over sendromunda yaşam tarzında uygulanacak birtakım değişiklikler de etkileri azaltabilmektedir. İdeal kilonun korunması, sağlıklı bir beslenme düzenin oluşturulması ve egzersiz programlarının aksatılmaması gibi faktörler problemin etkilerini önemli derecede azaltabilmektedir.

Polikistik over sendromu metabolik bir problem olmakla birlikte ciddi fizyolojik sonuçlar doğurmaktadır. Bu nedenle belirtileri görülüyorsa mutlaka bir doktora başvurulması önerilmektedir.

Çocuk Doğurmak İsteyen Kadınlara Nasıl Bir Tedavi Yöntemi Uygulanıyor?

Tedaviyi planlarken öncelikle bu hastaların diyetisyen gözetiminde ideal kilolarına inmeleri sağlanmalıdır. Gerekirse insülin direncini kırmak için şeker hastalarında kullanılan ilaç tedavisi bu dönemde kullanılabilir.

Tıbbi tedavi ve kilo kaybı sonucunda adetlerde önemli oranlarda düzelme olabilmekte, yumurtlama probleminin ortadan kalkması ile bazen gebelik kendiliğinden oluşabilmektedir. Ancak bu işlemlerden sonra adet düzensizliği devam ediyorsa, yumurtlamayı uyaran ilaçlar ve hormon iğneleri uygulanabilir. Bu takipler sonucu gelişen yumurtalardan normal ilişki önerilerek veya aşılama yöntemi ile gebelik oluşturulmaya çalışılır. 3-4 kez yapılan takip ve aşılama ile gebelik elde edilememiş daha ileri tedavilere ve gerekirse tüp bebek yöntemine geçilmesi önerilir.

Polikistik Over Sendromu Olan Kadınlara Sağlıklı Yaşam Ve Yaşam Kalitesini Artırma Yönünde Öneriler Var Mı?

Polikistik Over Sendromu olan kadınlara düzenli yıllık muayenelerini yaptırmalarını öneriyoruz. Bu hastalarda ileri yaşlarda şeker hastalığı başta olmak üzere kalp damar hastalıkları, meme ve rahim iç duvarı kanserleri gibi bazı hastalıkların riskinde artma söz konusu olabilmektedir. Bunu önlemek için kilo alımı engellenmeli ve düzenli adet görmeleri sağlanmalıdır.

Polikistik Over Sendromu ve Beslenme

Kadınlarda çok sık rastlanılan polikistik over sendromu; yumurtalıklarda çok sayıda oluşan kistlerdir. Bu problem kadınlarda; adet düzensizliğine, tüylenmeye, akne problemlerine ve obeziteye neden olabilmektedir.

Polikistik over sendromunun ergenlik döneminde açığa çıkması adet olamama, üreme döneminde açığa çıkması ise kısırlık problemlerini de beraberinde getirmektedir. İnsanın sağlıklı olma halinin korunmasında beslenmenin önemi büyüktür. Polikistik over sendromu olan kadınların beslenme alışkanlıklarını çok iyi bir şekilde düzenlemeleri gerekmektedir.

Teknolojinin gelişmesi, gıdaların hazır olarak tüketilebilmesi sağlıksız beslenme kaynaklı birçok problemi de beraberinde getirmektedir. İdeal kilonun üzerinde olan kadınların hormonlarında dengesizlik ve insülin rezistansı, adet düzensizliği gibi problemleri yaşaması oranı ideal kiloda olan kadınlara oranla çok daha fazladır. Polikistik over sendromunda şişmanlık nedeniyle yağ dokusunun artması hormonal dengeyi bozmaktadır. Bu nedenle bu problemi yaşayan kadınların sağlıklı bir beslenme programı oluşturmaları ve bu programa uymaları önerilmektedir.

Sağlıklı beslenme egzersiz ile birlikte hastanın ideal kilosuna ulaşmasının yanı sıra hormon dengesini düzenleyecek ve bu sayede metabolik bozuklukların önüne geçilecektir. Aynı zamanda dengeli bir şekilde kilo kaybı hastanın insülin direnci ile serum androjen konsantrasyonlarını düzenleyecek ve kistlerin sayısını azaltacak ve boyutlarını küçültecektir.

Polikistik Over Sendromu İçin Beslenme Önerileri

Polikistik over sendromu yaşayan kişilerin tedavisinde öncelik sağlıklı beslenmedir. Bu problemi yaşayan kadınların öğün atlamaması ve öğünlerdeki karbonhidrat alımını azaltmaları gerekmektedir. Aynı zamanda hazır gıdalar, paketlenmiş ve dondurulmuş ürünler yerine taze sebze ve meyvelerin tüketilmesi ile şeker oranı yüksek gıdaların minimum düzeyde tüketilmesi polikistik over sendromu tedavisinde yer alan beslenme önerileri arasındadır.

Alkol ve sigara gibi zararlı alışkanlıklardan kaçınmak, asitli içecekleri tüketmemek, protein ve sebze ağırlıklı beslenmek ve stresten uzak bir yaşam tarzının benimsenmesinin her sağlık probleminde olduğu gibi polikistik over sendromunda da tedavi edici özelliği bulunmaktadır. Aynı zamanda soya fasulyesi, mercimek, pirinç, keten tohumu, susam, çilek, elma, havuç gibi besinler de fazla östrojeni stabil hale getirerek polikistik over sendromunun semptomlarını azaltıcı etkidedir.

Polikistik over sendromu yaşayan kişilerin yukarıdaki beslenme önerilerini mutlaka doktorlarına başvurarak kendi metabolizmalarına uygun bir şekilde düzenlemeleri gerekmektedir. Aksi halde alerjik reaksiyonlar ya da farklı metabolik sendromlar yaşanabilmektedir.

Güncelleme Tarihi: 17.03.2021
Prof. Dr. Nilgün Turhan
Editör
Prof. Dr. Nilgün Turhan
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.
Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.
Prof. Dr. Nilgün Turhan TelefonProf. Dr. Nilgün Turhan WhatsappProf. Dr. Nilgün Turhan Randevu
Prof. Dr. Nilgün TurhanProf. Dr. Nilgün TurhanKadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Tedavisi Uzmanı
+90551 971 4042
İnternet sitemizde çerez kullanılmaktadır. Çerez Politikası sayfasını inceleyebilirsiniz. Devam etmeniz halinde çerez kullanımına izin verdiğinizi kabul edeceğiz.